يوگا براي کودکان و نوجوانان

امروزه کودکان و نوجوانان نيز همچون والدين، مربيان و ساير افراد جامعه تحت فشارها و تنش هاي گوناگوني در طول روز قرار مي گيرند. استرس هاي ناشي از انجام وظايف درسي - مدرسه اي، رقابت با دوستان و همسالان شان، فعاليت هاي جانبي بعد از مدرسه، آشفتگي هاي فکري - هيجاني، اختلافات خانوادگي و تغييرات جسمي - رواني، آنان را دچار اضطراب، تشويش و نگراني هاي زيادي مي کند. آنها نيز نياز به آموزش هاي خويشتن داري، کنترل نفس، آرام سازي عضلاني و خود آگاهي دروني دارند. از اين رو توصيه مي شود که آنها نيز سعي کنند با انجام تمرينات هماهنگ سازي نيروي ذهن و جسم خود درصدد ايجاد تعادل بين قواي دروني شان برآيند و توانايي روبه رو شدن با شرايط سخت زندگي را در خود بالا ببرند. يکي از اين تمرينات، آموزش هاي يوگا است که موجب تقويت توان ذهني - جسماني، هماهنگي، سازگاري، انعطاف پذيري، تمرکز و مقابله با استرس هاي روزانه مي شود. يوگا به مفهوم ارتباط و تعادل بين ذهن و جسم است و براين اصل استوار است که، اگر بتوان ذهن را تغيير داد، مي توان هر گونه مانعي را که مانع از حرکت انسان مي شود، از ميان برداشت. از طريق تمرينات يوگا و وضعيت فيزيکي بدن مي توان هر گونه عدم تعادل و ناهماهنگي بين اعضاي بدن و سيستم دروني را بر طرف نمود. اين ناهماهنگي ها مي تواند جنبه هاي متفاوتي داشته باشد، از جمله:
- ناهماهنگي هاي جسماني; مثل خميدگي هاي اسکلت، گرفتگي هاي عضلاني، کشش ماهيچه ها و تقويت رباط ها. کودکي که تمرينات يوگا را به طور منظم انجام مي دهد، بدني سالم، نرم، ورزيده و قوي دارد.
- اختلالات هيجاني; مثل انواع اضطراب ها، ترس ها، پرخاشگري ها و افسردگي هاي مزمن.
- اختلالات رفتاري; مثل اختلال کمبود توجه و تمرکز، بيش فعالي هاي دوران کودکي. انجام منظم تمرينات يوگا براي کودکان و نوجوانان موجب آرامش، توجه و دقت بيشتر آنان در طول روز مي شود.
- مشکلات ذهني - رواني; مثل کاهش قدرت ذهن، حافظه، استدلال.
تمرينات يوگا ماهيچه ها را فشرده و سخت نمي کند، بلکه موجب استحکام و تعادل آنها مي شود و سلامتي جسم و روان به دنبال دارد. يوگا مي تواند در درمان کودکاني که دچار اختلالات تنفسي (مثل آسم و تنگي نفس)، اختلالات گوارشي، ناتوانايي هاي يادگيري، اختلالات مربوط به خواب (مثل بي خوابي ها، بدخوابي ها، کابوس ديدن) هستند، نقش موثري ايفا کند. يوگاي کودکان، آنان را به شادي و سرور بر مي انگيزد و اين امکان را به آنها مي دهد که در تمام سطوح جسمي، ذهني و رواني شان تعادل برقرار کنند. براي کودکاني که شروع به يافتن آرامش درون خود مي کنند، ابتدا قدري مشکل است تا موفق شوند با چشماني بسته، تنها به يک موضوع فکر کنند. ولي به تدريج يوگا به آنها کمک مي کند تا نسبت به محرکات محيطي، رفتارهاي هيجاني - احساسي و عکس العمل هاي خود، آگاهي بيشتري يابند و با اطمينان کامل تري گام بردارند. تمرينات يوگا براي کودکان بايد متناسب با سن و قواي جسمي ذهني آنان باشد. اين تمرينات براي کودکان خردسال، بر اساس بازي هاي خلاقه، پيش زمينه هاي موسيقي، اجراي تئاتر و نمايشنامه برنامه ريزي شده اند. در حقيقت يوگا براي آنها بايد مثل بازي و سرگرمي دنبال شود. همچنان که يوگا به بزرگسالان کمک مي کند تا نيروي فکر و ذهن شان را بشناسند، به کودکان نيز کمک مي کند تا انرژي و قدرت دروني شان را بشناسند. تعاليمي که براي کودکان و نوجوانان در نظر گرفته مي شوند، آنها را تشويق به خوب صحبت کردن و پيش بيني رفتارهاي شان مي کنند. تقويت مثبت و نه خرده گيري و انتقاد از نکات مهم تمرينات يوگا است. يوگا تمريني براي سلامت و بهداشت فرد است. کودکان از اين طريق ياد مي گيرند که چگونه با احساسات، هيجانات و تمايلات دروني شان روبه رو شوند و چشم انداز ايده آلي از توانايي هاي فکري - جسمي خود در ذهن شان رسم کنند. اجراي منظم تمرينات يوگا موجب هدايت انرژي هاي هيجاني در جهت رسيدن به خود آگاهي مي شود. کودکان 6 تا 10 سال از تمريناتي که براي پرورش قوا، هماهنگي، تمرکز و مقابله با استرس هاي روزانه انجام مي دهند، لذت مي برند و نوجوانان نيز از اين که مي توانند قابليت انعطاف پذيري و سازگاري ذهن و جسم خود را بالا ببرند، از ورزش هاي يوگا استقبال مي کنند. براي مثال، کودکان پرخاشگر و عصبي مي توانند از طريق انجام تمرينات يوگا به کنترل رفتارهاي تند خود بپردازند و سعي کنند با تمرکز بر عکس العمل هاي هيجاني و خشونت آميز خود، آنها را تغيير دهند و به آرامش دست يابند. بر خلاف ورزش هاي رزمي و خشن که بر اصل رقابت و از ميان بردن حريف استوارند، يوگا تنها بر اصل تقويت توان فردي، حفظ آرامش، کسب اعتمادبه نفس و خويشتن داري تاکيد دارد. در مطلب زير که برگرفته از سايت انجمن درمانگران ايران است به آموزش يوگا براي کودکان و نوجوانان مي پردازد.

آموزش يوگا براي کودکان خردسال (يک تا 7 سال)
از آن جايي که مهمترين وسيله تعامل کودک با اطرافيانش بازي هاي گوناگوني است که انجام مي دهد و از طريق همين بازي هاست که با جهان پيرامونش ارتباط برقرار مي کند، پس مي تواند بهترين شيوه براي آموزش تمرينات يوگا هم باشد. لازم به ذکر است، بسياري از بازي هايي که دقت و توجه کودک را پرورش مي دهند، از بسياري از آموزش ها و تعاليم رسمي اي که در اين زمينه به کار گرفته مي شوند، مفيدتر و کارآمدتر هستند. يکي از ويژگي هاي بازي هاي کودکانه تکرار و بازآفريني آن است و همين امر (يعني تکرار) موجب تقويت مهارت آموخته شده مي شود. از اين رو والدين و مربيان مي توانند تمرين هاي يوگا را در قالب بازي هاي ساده به کودکان بياموزند و آنها را به تکرار اين تمرينات تشويق کنند. نکته اي که براي آموزش يوگا به کودکان خردسال بايد مدنظر داشت آن است که، در وراي هر بازي، اصول يادگيري رشد ذهن، جسم و شخصيت کودک نهفته است که از طريق انجام منظم آنها حاصل مي آيد. تمرينات يوگا براي کودکان زير 3 سال با کمک و همراهي والدين و يا مربيان آنها انجام مي شود. حرکت دادن پاهاي کودک (به صورت دوچرخه)، باز و بسته کردن بازوهاي کودک به طرفين، چشمک زدن، لبخند زدن و خواندن ترانه هاي شاد کودکانه از جمله تمرينات مناسب براي کودکان زير يک سال است. براي کودکان بالاي يک سال، والدين و يا مربيان علاوه بر آموزش هاي فوق، مي توانند با غلت دادن کودک به طرفين، گرفتن مچ دست هاي کودک و بلند کردن او، موجب قوي شدن ماهيچه هاي گردن کودک شوند. مدت انجام اين تمرينات مي تواند بين 5 تا 15 دقيقه باشد. توجه داشته باشيد، تمرينات يوگا، بايد به صورتي انجام شوند که فشاري بر کودک وارد نيايد و او از انجام آنها لذت ببرد. انجام بازي هاي گروهي توام با ترانه هاي ساده، تمرينات تنفسي عميق، حرکات پروانه اي شکل و انجام حرکات کششي مي توانند از جمله تمرينات يوگايي ويژه کودکان بالاي دو سال باشند. کودک زماني مي تواند درست عمل کند که قادر باشد درست احساس و فکر کند. تعاليم يوگا به کودک کمک مي کند تا تعادل و هماهنگي بين جسم و ذهن خود برقرار سازد و بتواند با سازش و شناخت خود به خويشتن داري و کنترل نفس دست يابد. مدت زمان تمرين هاي بدني ويژه کودکان خردسال، 5 تا 10 دقيقه، سپس يک دقيقه استراحت و سرودخواني (و يا گوش دادن به ترانه) و آنگاه 5 دقيقه بازي هاي ساده است (توجه به تفاوت هاي فردي کودکان در تمام مراحل آموزش لازم و ضروري است).

آموزش يوگا براي کودکان (7 تا 12 سال)
تمرينات يوگا براي اين گروه از کودکان بر پايه شيوه هاي پرورش قدرت تصور و خيال پايه ريزي شده اند. همچنين مربي يوگا مي تواند اطلاعات کمي (در حد فهم و درک آنها) درباره تمرينات يوگا و تاثير آن بر کاهش اضطراب ها، نگراني ها و آشفتگي هاي روزانه به آنان بدهد. اين تمرينات بستگي به ميزان خلاقيت، آمادگي جسماني و قدرت ابتکار بچه ها دارد. گروهي از کودکان در اين مرحله سني قادرند حرکات يوگا را به خوبي و نرمي يک بزرگسال انجام دهند و از آن لذت ببرند. به همين منظور مي توان به نقش تمرينات بدني براي تقويت عضلات، آرامش فکري و تمرکز بيشتر تاکيد نمود. اين کودکان مي توانند تا چند دقيقه آرام بنشينند و با تمرکز بر موضوعي خاص، استرس ها و تنش هاي فکري شان را (که براي اغلب آنان، مشکلات درسي آموزشي، ارتباط با هم کلاسي ها، فعاليت هاي جانبي و اختلافات خانوادگي است) کاهش دهند. مدت انجام تمرينات يوگا، 30 تا 40 دقيقه، 2 تا 3 دقيقه استراحت و آرامش عضلاني، 3 تا 5 دقيقه تنفس عميق همراه با بازدم هاي منظم و 10 دقيقه براي بازي است. با افزايش ميزان فهم و درک بچه ها از تمرينات يوگا، مي توان آنها را تشويق نمود تا به جاي بازي، به صحبت پيرامون روش کار و تاثير يوگا بر زندگي روزانه شان بپردازند.
آموزش يوگا براي نوجوانان (13 تا 17 سال)
تمرينات ويژه نوجوانان نيز، ادامه تمرينات کودکان است، با اين تفاوت که اين گروه به شرح و توضيحات بيشتري نياز دارند. درباره ارزش تمرينات يوگا و نقش آنها بر کاهش اضطراب ها و آرام سازي عضلات و بهبود وضعيت تنفس آنان بايد تاکيد شود. مربي يوگا بايد سعي کند توجه نوجوانان را به ساختارهاي بدني آنان، کارکرد اندام هاي داخلي، افزايش نيروي جسماني ذهني متمرکز کند. ده سال پيش مي پرسيدند، آيا تمرينات يوگا، براي کودکان و نوجوانان مي تواند کارآيي داشته باشد؟ امروزه مي بينيم که تعاليم يوگا، به دليل تاثيراتي که بر جسم و روان کودکان و نوجوانان گذاشته است، در اکثر نقاط جهان گسترش يافته اند و کارآيي خود را در زمينه هاي مختلف نشان داده اند. توانايي هاي کودکان، بسيار بيشتر از آن چيزي است که ما تصور مي کنيم، آنها به موضوعاتي فراتر از موضوعات ما بزرگسالان فکر مي کنند و اگر در محيطي مساعد و پربار قرار گيرند، مي توانند خلاقيت هاي ذهني، قوه ابتکار و تصورشان را به کار گيرند و از جلوه هاي آن بهره مند شوند. تمرينات مستمر يوگا، موجب تقويت ماهيچه هاي پشت، بازوها و پاها مي شود و در عين حال، انقباضات و گرفتگي هاي آنها را رفع مي کند و موجب تقويت و آرامش عضلات مي شود. کودکان سعي مي کنند هنگام نفس کشيدن هاي عميق (دم هاي طولاني)، نيروي هاي طبيعي (مثل نيروي امواج، باد، اقيانوس ها) را در خود مجسم سازند و با بازدم هاي طولاني، فشارها و تنش هاي وارده بر خود را به طبيعت باز گردانند.

منبع : پارس نايس

www.parsnice.com