نوشته : كاترين كولز
ترجمه : فرح شيلاندرى

پژوهشها، تنبيه كودكان هنگام مطابق ميل نبودن و يا نادرستى اعمالشان براى والدين را تأييد مى كند. اما اين والدين گاه نمى دانند بجاى تنبيه چه بايد بكنند. آخرين تحقيقات به عمل آمده توسط دكتر «مورى استراوس» در «آزمايشگاه پژوهشهاى خانواده» تأييد مى كند كه تنبيه به كودكان ياد مى دهد براى حل مشكلات خود به زور و خشونت متوسل شوند. اين كار فقط خشونت را به كودكان مى آموزد، يعنى همان چيزى كه جامعة ما و همه جوامع نسبت به آن اينقدر حساس و نگران هستند. اين پژوهش نشان مى دهد كودكانى كه معمولا «تنبيه مى شوند، عزت نفس كمتر و افسردگى بيشترى احساس مى كنند و در بزرگسالى، مشاغلى با درآمد كمتر را مى پذيرند. بنابراين، به جاى تنبيه چه بايد كرد؟
۱. اول اينكه، هرگاه دچار احساس خشم شديد و خواستيد كودكتان را تنبيه كنيد، درصورت امكان، محل را ترك كنيد. سعى كنيد آرام باشيد و خونسردى خودرا بازيابيد. در اين لحظه آرام اغلب مى توانيد جايگزين يا راه حل بهترى براى برخورد با مسأله پيدا كنيد. اكثر والدين به دليل فشار زيادى كه در لحظه اول در خود احساس مى كنند قادر به يافتن راه حل مناسب نيستند. معمولاً كارهاى ديگرى همزمان اتفاق مى افتد مثلاً هنگامى غذا روى اجاق مى سوزد، بچه ها باهم دعوا مى كنند، تلفن زنگ مى زند و در همان لحظه، يكى از بچه ها قوطى كنسرو را به زمين مى اندازد و همه جا را كثيف مى كند...
اگر نمى توانيد موقعيت را ترك كنيد، به صورت ذهنى يك گام به عقب برگرديد و تا ۱۰ بشماريد.
۲. به خودتان وقت بيشترى براى استراحت و تجديد قوا بدهيد. پدر و مادرها وقتى به تنبيه و خشونت متوسل مى شوند كه عجله دارند يا به شدت خسته هستند. پس بهتر است زمانى را براى استراحت، ورزش، كتاب خواندن، قدم زدن يا عبادت اختصاص دهيد.
۳. مهربان و درعين حال جدى باشيد. يكى ديگر از موقعيتهاى خشنى كه والدين تمايل به تنبيه كودك پيدا مى كنند وقتى است كه بچه به درخواستهاى پى در پى يا مكرر آنان گوش نمى كند و سرانجام او را تنبيه مى كنند تا رفتار مناسب را به او يادآور شوند. يكى از راه حلهاى عملى در اين مواقع آن است كه هم سطح كودك قرار بگيريد، چشم در چشم او بدوزيد، آرام او را لمس كنيد، و با جملاتى كوتاه، مهربانانه اما جدى از او بخواهيد كارى را كه گفته ايد انجام دهد. مثلا» به او بگوييد «ازت مى خوام آرام و بى صدا بازى كنى.»
۴. چند انتخاب پيش پاى او بگذاريد. اگر كودك فقط يك راه براى انتخاب داشته باشد، معمولا ً ماجرا به تنبيه و عصبانيت ختم مى شود. مثلاً، وقتى بچه به جاى اينكه غذايش را بخورد، با آن بازى مى كند، به او بگوييد «يا دست از بازى كردن با غذايت بردار يا اينكه برو به اتاقت.» درصورتى كه بچه به بازى كردن با غذا ادامه دهد، با مهربانى و درعين حال جديت به او كمك كنيد از پشت ميز غذا بلند شود. بعد به او بگوييد «هر وقت براى غذا خوردن آماده شدى برگرد و پشت ميز غذا بنشين.»
۵. از نتايج منطقى استفاده كنيد. نتايج و پى آمدهايى كه ارتباطى منطقى با رفتار كودك دارند، مسؤوليت پذيرى را به او مى آموزند. مثلاً، كودك شما شيشه پنجره همسايه را مى شكند و شما او را تنبيه بدنى مى كنيد. او از اين ماجرا چه درسى مى گيرد؟ او ياد مى گيرد ديگر هرگز اين كار را تكرار نكند. اما همچنين ياد مى گيرد اشتباهات خود را نيز پنهان كند يا آن را به گردن ديگرى بياندازد، دروغ بگويد، يا اينكه كارى كند كه مچش گرفته نشود. ممكن است به اين نتيجه برسد كه بچه بدى است يا نسبت به والدين خود احساس عصبانيت يا انتقام جويى پيدا كند. هنگامى كه كودكى را تنبيه مى كنيد، ممكن است مطابق ميل شما رفتار كند چون مى ترسد بازهم تنبيه شود. اما آيا دوست داريد كودكتان فقط به خاطر اينكه از شما مى ترسد آن كار را تكرار نكند، يا به خاطر احترامى كه برايتان قائل است؟
حالا، وضعيت قبلى را با موقعيت كودكى مقايسه كنيد كه شيشة پنجره همسايه را شكسته و پدر و مادرش با لحنى مهربان اما جدى به او مى گويند «مى بينم كه شيشه پنجره همسايه را شكسته اى، براى جبران اين كار چه مى كنى؟» كودك تصميم مى گيرد براى جبران خطاى خود براى همسايه كارى انجام دهد مثلاً چندبار ماشين او را بشويد تا هزينه آن به اندازه شيشه ا ى برسد كه شكسته، يا كارى از اين قبيل. در اين موقعيت كودك چه چيزى را ياد مى گيرد؟ او مى آموزد كه اشتباه، بخشِ غيرقابل انكار زندگى است، و خود اشتباه چندان مهم نيست بلكه پذيرفتن مسؤوليت و جبران آن مهم است. تمركز اصلى از اشتباهِ صورت گرفته برداشته مى شود و متوجه مسؤوليت پذيرى و جبران آن مى گردد. كودك نسبت به والدين خود احساس عصبانيت و انتقام جويى پيدا نمى كند و مهم تر از همه اينكه عزت نفس كودك آسيبى نمى بيند.
۶. سكوت كنيد. بچه هايى كه زبان درازى مى كنند يا به تندى جواب والدين خود را مى دهند، پدر و مادر خود را تحريك به استفاده از خشونت مى كنند. در اين صورت، خونسردى خود را حفظ كنيد و فقط به او بگوييد «من به اتاق خودم مى روم. هر وقت احساس كردى كه مى توانى مؤدبانه و با احترام صحبت كنى، پيش من بيا.»
۷. وقتى كودك به لوازم يا اشيايى دست مى زند كه اجازه دست زدن به آنها را ندارد و به تذكرهاى شما هم اعتنا نمى كند، عصبانى نشويد. به جاى آن كه با پرخاش يا عصبانيت دست او را بكشيد، آرام او را از زمين بلند كنيد و به اتاق ديگرى ببريد. يك اسباب بازى يا چيز ديگر به او بدهيد تا توجه او را از اشياى قبلى منحرف كند و به او بگوييد «بعداً مى توانى آن را امتحان كنى. » ممكن است مجبور شويد چند بار اين كار را تكرار كنيد.
عصبانيت و تنبيه يكى از راههاى آشكارِ آموزش خشونت در جامعه است. اين كار به عزت نفس كودك آسيب مى زند و سبب مى شود كودك سر به طغيان بگذارد و ديگر با شما همكارى نكند. موقعيت خانواده اى را تجسم كنيد كه مى دانند چگونه با هم همكارى كنند و مسائل خود را با استفاده از قوه خلاقيت خود حل مى كنند، بدون اينكه زور و خشونت را به كار گيرند. جايگزينهاى تنبيه، بى شمارند، و نتيجه آن اين است كه شما آرام تر رفتار خواهيد كرد و احساس امنيت و پشتيبانى بيشترى خواهيد داشت.